Ruby - có thật sự “Mọi thứ đều là đối tượng”
Hồi tớ mới bắt đầu học Ruby, hầu như quyển sách nào tớ đọc, câu đầu tiên trong định nghĩa về Ruby cũng là “In Ruby, everything is an object”. Và khắp mọi nơi trên net tớ search, ai cũng bảo thế cả. Tớ cũng dần dần tự mình cho thế là đúng.
Cho đến một hôm lôi quyển “Programming Ruby 2nd Edition” ra đọc đến phần Variable, mới biết “Everything is an object” là không hoàn toàn chính xác.
Có 1 thứ không phải là đối tượng…
Chắc bạn cũng có thể đoán ra mang máng rồi. Đó chính là Biến.
Trong Ruby, biến có cách làm việc khác với một số ngôn ngữ khác. Hãy cùng thử ví dụ này nhé:
string = 'aha' str = string string[2] = 'o' puts str puts string
Bạn thử đoán xem kết quả cho ra màn hình là thế nào? Kết quả là cả 2 biến str và string sẽ đều mang giá trị là ‘aho’.
Nhưng trong đoạn code trên ta chỉ thay đổi biến string, chứ không hề động đến biến str1. Và ta thay đổi đó xảy ra sau khi str được gán giá trị cũ của string. Nếu như biến là đối tượng, thì khi ta gán string = ‘aha’, đối tượng string sinh ra với giá trị ‘aha’. Tương tự gán str = string sẽ tạo thêm ra một đối tượng nữa có giá trị mà string đang mang. Khi thay đổi giá trị của đối tượng string, đối tượng str sẽ không bị vạ lây.
Biến không phải là đối tượng, thì biến là cái chi?
Biến là giá trị tham chiếu. Khi ta gán cho một biến một giá trị mới, một đối tượng mới sẽ được tạo ra trong bộ nhớ, và biến đó sẽ “trỏ” vào đối tượng đó. Tưởng tượng mỗi lần bạn truy vấn giá trị của biến, biến sẽ lại truy vấn giá trị của đối tượng, và trả lại cho bạn giá trị của đối tượng. Vậy có nghĩa là, biến và đối tượng không phải là một.
Còn khi bạn gán cho một biến giá trị của một biến đã có sẵn, điều gì xảy ra? Biến mới sẽ lập tức được tham chiếu vào đối tượng mà biến có sẵn kia “trỏ” tới. Tóm lại, cả 2 biến này “trỏ” tới cùng 1 giá trị giống nhau.
Khi bạn thay đổi (thay đổi thôi nhé, chứ không phải là gán cho giá trị mới) giá trị của một biến, thực chất là bạn thay đổi giá trị của đối tượng gốc. Xin xem hình minh họa sẽ rõ:
Thế nếu tôi gán cho biến string một giá trị mới, str1 có thay đổi theo không?
Cùng xem đoạn code này nhé:
string = 'aha' str = string string = 'oho' puts str puts string
Bạn sẽ thấy ngay str1 vẫn “trỏ” đến giá trị ‘aha’, trong khi string thì lại là ‘oho’. Tại sao lại có sự khác biệt này?
Đơn giản là do khi gán string = ‘oho’, ruby nhận ra là string có 1 giá trị mới hoàn toàn (chứ không phải là chỉ thay đổi 1 chữ cái như ở ví dụ trên). Do đó ruby sẽ tạo ra 1 đối tượng mới (oho) để string “trỏ” vào.
Cách sao chép biến đúng trong Ruby
Để thực sự sao chép giá trị của một biến, thay vì chỉ tham chiếu đến giá trị của biến đó, ta dùng phương thức “dup”. Câu lệnh gán sẽ phải như sau:
str = string.dup
“Not everything is an object”
Tóm lại, Ruby vẫn là một ngôn ngữ thuần túy hướng đối tượng, bởi vì “Although not everything is an object, Everything you manipulate is an object” (Mặc dù không phải cái gì cũng là đối tượng, nhưng trong Ruby tất cả các thứ bạn tác động tới đều là đối tượng).