Tự học Ruby trên Internet
Học gì chứ học lập trình, mà đặc biệt là Ruby, thì không bao giờ phải sợ tốn tiền mua sách. Lí do đơn giản: Có rất nhiều sách điện tử về Ruby được cung cấp miễn phí trên mạng (ý tớ là miễn phí hoàn toàn, chứ không phải hàng pirate đâu nhé 
). Hầu hết những sách này được viết bởi những lập trình viên có nhiều kinh nghiệm và lên trình prồ rồi, nên chất lượng sách của họ thì cũng khỏi phải bàn.
Quyển đầu tiên tớ muốn nói đến là quyển “Why’s (Poignant) Guide to Ruby” của _why - một trong những thành viên kì cựu trong cộng đồng Ruby (đấy là tớ nói thế, chứ thật sự tớ chỉ đọc sách của bác này, chứ không biết gì nhiều về bác ấy).
Quyển này khá thú vị và vui nhộn. Tác giả còn vẽ cả truyện tranh chèn vào, các ví dụ không nhất thiết là phải giải thích kĩ lưỡng, nhưng mà người đọc vẫn thấy dễ hiểu. Đọc quyển này thấy khá là có hứng. Bác _why này cũng làm cả trang try ruby! Cũng nhờ trang này mà tớ thấy thích thú với ngôn ngữ Ruby mới này. Bạn nào chưa biết, hoặc mới nghe đến Ruby chứ chưa thử, thì vào try it out đi đã Đảm bảo sẽ thấy thích thú ngay. Bạn cũng có thể download bản mp3 của quyển sách này. Nhưng mà cách này thì tớ chưa thử, mà cũng chả tưởng tượng là ông ấy sẽ đọc code bằng mồm hay là thế nào nữa 
Quyển thứ hai là quyển “Humble Little Ruby Book” của Jeremy McAnally. Quyển này cũng có thể download free trên mạng nốt, nhưng có thêm một lựa chọn nữa là mua bản in của quyển này (chỉ có tầm 9$, quá rẻ so với những quyển khác).
Quyển này thì tớ chưa có động đến. Nhưng đọc qua mục lục cũng đoán được style của tác giả này khá là dễ đọc và không bị nhàm chán. Chỉ có điều đọc lướt qua tớ phát hiện ra hình như nó viết cho ruby 1.8.5, trong khi bản mới nhất bây giờ là 1.8.6, và sắp tới là 1.9 đến nơi rồi. Tuy nhiên thay đổi giữa version cũ và version mới của một ngôn ngữ không thành vấn đề lắm, miễn là bạn nắm được cái core philosophy của ngôn ngữ này.
Để down quyển này bạn cần đăng ký tài khoản tại InfoQ (trang này tổng hợp tin tức và các bài viết về CNTT và lập trình khá hay!). Hoặc là bạn cũng có thể đọc nó online trên scribd.
Quyển thứ ba, không hẳn là quyển sách, mà là một khóa học free về Ruby trên mạng của bác Satish Talim. Bác này 29 năm làm trong ngành rồi. Khóa học đầu tiên bác ấy mở là vào tháng 8 năm 2005 (nếu tớ không nhầm). Sắp tới từ ngày 7/1/2008 sẽ có khóa học mới, bạn nào không ngại học bằng tiếng Anh thì nhanh tay vào đăng ký khóa học từ bây giờ. Chương trình học và giáo trình thì có cả trên trang của bác này rồi, bạn có thể tham khảo trước. Tớ thì chưa học bác này bao giờ, nên không biết là online course của bác ấy thế nào, nhưng chắc chắn là sẽ có tương tác giữa học sinh và thày giáo. Cái này hay, bởi vì sách bình thường thì chỉ tự đọc tự ngẫm thôi, còn có thày dắt theo thì sẽ đỡ bị mất thì giờ vào những vướng mắc không đâu. Bạn cũng nhớ đọc các bài viết trên blog của trang đó nhé, nhiều bài khá bổ ích.
Tớ cũng vừa đăng ký course của bác này (chờ mãi). Trước đó tớ đã xin phép bác ấy dịch giáo trình của bác sang tiếng Việt, để các bạn mới học lập trình, hoặc mới làm quen với Ruby ở Việt Nam có cơ hội tiến nhanh với Ruby hơn, mà đó cũng là một cách để tớ vừa học vừa ôn. Bác ấy đã nhận lời cho phép, và hiện tại tớ đã dịch xong phần … mục lục. Sẽ dần dần post lên blog này để mọi người theo dõi và góp ý chỉnh sửa 
Ngoài việc tự học theo sách, hoặc là học theo course như trên, bạn cũng có thể tìm “gia sư” Ruby cho mình. Rất đơn giản, chỉ cần chọn lấy một bác trong list và gửi email cho người ta (bằng tiếng Anh). Mỗi người sẽ có hình thức dẫn dắt khác nhau. Nhưng học cái gì đó mà có người định hướng cho mình thì bao giờ cũng dễ dàng và đỡ tốn thời gian vô ích hơn.
Tất nhiên là để học Ruby hiệu quả thì chỉ có thế chưa đủ. Bạn còn phải subscribe một đống blog về Ruby, lướt các forum .v.v. rất nhiều nữa. Bài viết này tớ chỉ giới thiệu vài nguồn tài liệu Ruby miễn phí trên mạng để bạn có thể khởi đầu với ngôn ngữ khá thú vị và cũng đang “hot” này.